سى تا 12 درجه 360 درجه است ، و تقسيم محيط دائره به سى تا 12 درجه ناچار مستلزم 32 نقطه خواهد بود ، فتبصّر ! و به اقسام گوناگون ديگر نيز مدرّج كرده‌اند . در مادهء « قطب‌نما » از لغت‌نامهء دهخدا در تاريخچهء قطب‌نما آمده است : به طورى كه « كريمرز » استاد زبان فارسى و تركى دانشگاه ليدن در مقاله‌اى به نام « جغرافيا و بازرگانى » در سلسله مقالاتى به نام ميراث اسلام زير نظر « سرتوماس ارنولد » نوشته است مىگويد : هنگامى كه « واسكو دوگاما » پس از سياحت به دور آبهاى آفريقا در سال 1498 به سواحل شرقى آفريقا رسيد ، در آنجا ملّاح عربى راه هند را به او نشان داد . طبق آثار و منابع پرتغالى ، اين عرب صاحب يك نقشهء دريايى بسيار خوب و آلات دريايى قابل ملاحظه‌اى بوده است . اين ملّاح « احمد بن مجيد » نام داشت . و بنا به گفتهء « مستر برتن » چنين به نظر مىرسد كه افتخار ساختن قطب‌نما نيز نصيب ابن مجيد گشته . گرچه به عقيدهء « مستر برتن » مخترع قطب‌نما ابن مجيد بوده است ؛ ولى خود ابن مجيد در يكى از آثار خود مخترع قطب‌نما را حضرت داود ( داود پادشاه ) مىشمارد . قطب‌نما را به انگليسى كمپاس ( Compasse ) ، و به فرانسه بوسل ( Boussole ) و به عربى بوصله مىگويند . مشابهت اسمى ميان نام آن به فرانسه و عربى ، نويسندگان دائرة المعارف بريتانيكا را بر آن داشته كه قطب‌نما را از مخترعات اروپائيان بينگارند ؛ چه بوسل لغتى است ايتاليايى به معناى جعبهء كوچك . در ديكسيونر جغرافيايى دزبرى ذيل كلمهء « بوسل » به نقل از ترجمهء تاريخ ابو الفداء مىنويسد كه قطب‌نما در پايان قرن دوازدهم مسيحى در مشرق زمين مورد استفاده بوده است ، و نظريات راجع به اينكه اروپاييان آن را اختراع كرده‌اند مردود مىداند . در اهميّت اين ابزار مىنگارد : ابزارى است كه تمام اكتشافات جغرافيايى به وسيلهء